Geïnspireerd door “The Explorer’s Gene” van Alex Hutchinson
Het boek
Figuur 1: De sporty explorer in actie: hond versus MAMIL
Met veel plezier en interesse las ik enkele jaren geleden het boek “Endure” van een zekere Alex Hutchinson. Echt een boek voor duursport nerds zoals ik. Vele onderwerpen passeerden, maar gemene draad ws ‘the curiously elastice limits of human performance’, zoals de ondertitel ervan luidde.
Ik ben tevens vriend van de show van de Slimmer Presteren podcast. En toen zij in hun app community vroegen welke sportboeken mensen tipte wist ik dus meteen... read more
Geïnspireerd door “The Explorer’s Gene” van Alex Hutchinson
Het boek
Figuur 1: De sporty explorer in actie: hond versus MAMIL
Met veel plezier en interesse las ik enkele jaren geleden het boek “Endure” van een zekere Alex Hutchinson. Echt een boek voor duursport nerds zoals ik. Vele onderwerpen passeerden, maar gemene draad ws ‘the curiously elastice limits of human performance’, zoals de ondertitel ervan luidde.
Ik ben tevens vriend van de show van de Slimmer Presteren podcast. En toen zij in hun app community vroegen welke sportboeken mensen tipte wist ik dus meteen wel mijn voorkeurskandidaat. Podcast host Jurgen van Teefelen tipte mij dat dezelfde Hutchinson een nieuw boek uit had. Inderdaad verscheen in april 2025 zijn boek: “The Explorer’s Gene”. Over wat ons drijft om grenzen op te zoeken. Een centraal thema is de spanning tussen explore en exploit, en hij haalt ook het verhaal in van schaatser en olympisch kampioen/recordhouder op 10km Niels van der Poel, wat mij altijd al intrigeerde:
“But that’s really the difference between action and inaction—between sticking with speed skating and quitting entirely, for Van der Poel. For decision scientists, the more interesting distinction is whether you try something new or stick with what’s familiar—that is, explore a new path or exploit your existing knowledge.”
De wetenschap achter explore-exploit
Het explore-exploit dilemma is niet alleen filosofisch interessant, maar ook wetenschappelijk onderzocht. Psycholoog Robert Wilson en collega’s ontwikkelden de “Horizon Task” om te meten hoe mensen dit dilemma oplossen (Wilson, 2014).
In het experiment kiezen proefpersonen herhaaldelijk tussen twee opties die verschillende beloningen geven. De sleutel: sommige rondes zijn kort (horizon 1: je mag maar één keer kiezen), andere lang (horizon 6: je mag zes keer kiezen). Bij een langere horizon loont het om te exploreren — je hebt immers meer kansen om je ontdekking te benutten.
Wilson (2014) ontdekte dat mensen twee strategieën combineren: we zoeken bewust naar informatie (directed exploration), maar laten ook ruimte voor toeval (random exploration).
In een vervolgonderzoek publiceerden Feng (2021) in Nature Scientific Reports hoe dit mechanisme in de hersenen werkt. Ze ontdekten dat random exploration vooral gedreven wordt door de signaal-ruisverhouding waarmee beloningsinformatie wordt verwerkt:
“This suggests that random exploration is primarily driven by changes in the signal-to-noise ratio with which reward information is represented in the brain.”
Oftewel: hoe “ruis” we informatie verwerken, bepaalt hoeveel we exploreren. Beide strategieën blijken functioneel — en beide herken ik in duursport.
Gewenning versus aanwezigheid
Hutchinson citeert psycholoog Bar over het tweesnijdend zwaard van gewoontevorming:
“Forming habits allows us to automatize frequently repeated actions to save time and energy; but it’s also ‘the same mechanism that prevents us from enjoying an éclair as richly every time we have one.’”
We worden efficiënter, maar verliezen intensiteit. De éclair smaakt elke keer een beetje minder bijzonder.
Het tegenovergestelde? Pijn. Hutchinson citeert Paul Bloom:
“The psychologist Paul Bloom, in his book on the pleasures of suffering, quotes a dominatrix on this point: ‘A whip is a great way to get someone to be here now. They can’t look away from it, and they can’t think of anything else.’”
Dit doet mij denken aan de Ötillö-documentaire “Between Pleasure and Pain”. Het klinkt sommige lezers misschien meteen een beetje BDSM-achtig, maar het gaat om iets anders: intense fysieke ervaring dwingt je volledig in het moment te zijn.
Zoals een oud clubgenoot van mijn studenten-triathlonvereniging ooit grapte: “Ik hou van pijn lijden, maar dan moet het wel lang duren.” (Dergelijke quotes schreef men direct op en werden dan een zogenaamd ‘Kokosmelkje’ in het clubblad ‘de Kokosnoot’ van onze club Aloha).
De onrustige geest
Waarom kunnen we niet gewoon stilzitten?
“Any organism that follows the slope-chasing imperative of the free energy principle will be inherently restless.”
Homo Triatleticus
Het idee van de moderne duursporter als evolutionaire niche. We zijn niet gemaakt om achter een bureau te zitten - onze genen schreeuwen om beweging, uitdaging, avontuur.
De homo triatleticus:
Staat om 5 uur op voor een training
Eet pasta als ontbijt
Heeft meer sportkleding dan normale kleding
Kent z’n hartslag beter dan z’n pincode
De MAMIL
Een MAMMIL is een Middle Aged Man In Lycra. Soms belachelijk gemaakt, maar ik gebruik het graag als geuzennaam eigenlijk: iemand die weigert op te geven. Die ondanks werk, gezin en verantwoordelijkheden nog steeds die oerdrang volgt.
De MAMIL als moderne uitdrukking van The Explorer’s Gene?
SwimRun als ultieme expressie
Waarom SwimRun? SwimRun combineert:
Onvoorspelbaarheid (natuur, weer, terrein)
Primitieve elementen (zwemmen, rennen)
Teamwork (duo’s)
Avontuur boven competitie
De paradox van SwimRun:
Exploit-modus: Je traint, bouwt gewoontes op, wordt efficiënter → maar raakt gewend aan de sensaties
Explore-modus: Tijdens de race duw je jezelf voorbij die gewenning → de pijn/uitputting brengt je terug naar dat “here now” moment
Bronnen
Feng, S. F., Wang, S., Zarnescu, S., & Wilson, R. C. (2021). The dynamics of explore-exploit decisions reveal a signal-to-noise mechanism for random exploration. Scientific Reports, 11, 3067. https://doi.org/10.1038/s41598-021-82530-8
Hutchinson, A. (2025). The Explorer’s Gene.
Hutchinson, A. (2018). Endure: Mind, Body, and the Curiously Elastic Limits of Human Performance.
Ötillö. (2016). Between Pleasure and Pain [Documentaire]. Geraadpleegd van https://youtube.com
Wilson, R. C., Geana, A., White, J. M., Ludvig, E. A., & Cohen, J. D. (2014). Humans use directed and random exploration to solve the explore-exploit dilemma. Journal of Experimental Psychology: General, 143(6), 2074-2081. https://doi.org/10.1037/a0038199
Bart van der Wal
Docent aan de HAN University of Applied Sciences en MAMIL met een passie voor SwimRun en andere avontuurlijke duursportavonturen. Schrijft over technologie, softwareontwikkeling en duursport.
Figuur 1: De sporty explorer in actie: hond versus MAMIL
